Les 4.2 — Neus
De neus is het meest driedimensionale kenmerk op het gezicht en, daardoor, het meest vereenvoudigd tot een plat symbool door beginnersschilders. De sleutel tot het schilderen van een overtuigende neus is stoppen met eraan te denken als een vorm en beginnen met eraan te denken als een reeks vlakken.
Vereenvoudig de neus tot vijf vlakken: het bovenvlak (naar boven en naar het licht gericht), het voorvlak (naar de kijker en het licht gericht), de twee zijvlakken (zijwaarts en iets weg van het licht gericht), en het basisvlak (naar beneden en weg van het licht gericht). Bij gerichte belichting ontvangen deze vijf vlakken heel verschillende hoeveelheden licht.
De neuswang
De neuswang is een ronde vorm die licht briljant opvangt op zijn bovenste oppervlak en dan snel wegdraait in schaduw aan de onderkant. Dit geeft de neuswang die karakteristieke heldere plek en schaduwcombinatie die een neus driedimensionaal doet lezen zelfs in een minimaal uitgewerkt portret.
Neusgaten
Neusgaten moeten niet worden getekend — ze moeten worden geschilderd. Beginners tekenen donkere ovale lijnen voor neusgaten, wat een cartoonesk resultaat geeft. Begrijp in plaats daarvan dat de neusgaten ingezonken openingen zijn die geen direct licht opvangen. Schilder ze als donkere vormen — maar met karakter, niet als uniforme zwarte gaten.
De neusbrug
De neusbrug pikt een hoogtepunt op dat langs zijn lengte loopt wanneer verlicht van voren. Opzij gezien steekt de neus ver buiten het gezichtsvlak — de brug, de bol en de wangen werpen elk hun eigen kleine schaduwen op de vlakken eronder en naast hen.
Tip: Schilder de neusschaduw eerst — de schaduw geworpen door de neus op het bovenlipgebied — voordat je de neus zelf schildert. Dit legt de ruimtelijke relatie vast tussen de neus en het gezicht, en het is het sterkste enkele element dat een neus doet lezen als vooruitstekend uit het gezicht.
Stap-voor-stap Werkwijze — De Neus Schilderen
Stap 1: Schilder eerst de geworpen schaduw
Mix een schaduwkleur (middentoon + Gebrande omber + vleugje Ultramarijnblauw) en schilder de schaduw geworpen door de neus op het bovenlipgebied. Dit legt meteen de neus vast als een vooruitstekende driedimensionale vorm.
Stap 2: Stel de zijvlakken in
De zijkanten van de neus zijn donkerder dan de voorkant — ze wijken weg van de lichtbron. Breng je schaduwmengsel aan op de zijkanten van de neus, waarbij de randen van deze schaduwvormen zacht blijven.
Stap 3: Schilder het voorvlak
Breng je middentoon vleesmengsel aan op de voorkant van de neus — dit is het vlak dat het meest direct naar de kijker is gericht en gewoonlijk het meeste directe licht ontvangt.
Stap 4: Voeg het hoogtepunt toe
Plaats een lichtere, warmere noot op de bovenkant van de neuswang en langs de brug waar het het meeste directe licht opvangt. Dit moet lichter zijn dan je standaard middentoon maar zelden puur wit bereiken.
Stap 5: Schilder de neusgaten
Met je donkerste schaduwmengsel (Gebrande omber + Ultramarijnblauw, geen wit), schilder de neusgaten als donkere passages — niet uniforme ovalen maar organische, iets onregelmatige openingen. Varieer de randkwaliteit.
Stap 6: Schilder de onderkantschaduw
De basis van de neus kijkt naar beneden en vangt geen direct licht op. Breng een donkere schaduw aan op de onderkant, overgaand in het lichtere voorvlak erboven.
Stap 7: Verfijn de overgangen
Meng nat-in-nat tussen vlakken waar ze geleidelijk overgaan; houd hardere randen waar het ene vlak een geworpen schaduw of diepe schaduw ontmoet.